Šipovo: mještani čiste Plivu i dalje se protive hidroelektrani „Jovići“

Grupa mještana Šipova i okolnih mjesta, okupljena u neformalnoj grupi „Čuvari Plive“, organizovala je akciju čišćenja rijeke Plive, nastavljajući time otpor planiranoj maloj hidroelektrani „Jovići“. Projekat je i dalje bez važeće ekološke dozvole, iako koncesija za njega traje dvije decenije.

Akciju čišćenja korita Plive predvodio je Jovan Todorović, jedan od organizatora velikog protesta protiv hidroelektrane „Jovići“ koji je u aprilu 2025. godine u Šipovu okupio više od 500 ljudi iz Šipova, Jajca i okolnih mjesta. Todorović je tada poručio da iza okupljanja ne stoji nijedna politička opcija, već stanovnici koji žele da sačuvaju Plivu i Janj za buduće generacije i za razvoj turizma u ovom kraju.

Projekat „Jovići“ je od protesta prošao kroz nekoliko preokreta. Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske je više puta izdavalo ekološke dozvole, a Okružni sud u Banjoj Luci ih je poništavao. Do ljeta 2026. godine poništene su tri ekološke dozvole za isti projekat, da bi Ministarstvo početkom jula prekinulo novi postupak i odlučilo da sačeka odluke Vrhovnog suda Republike Srpske o zahtjevima za vanredno preispitivanje ranijih presuda. Projekat tako trenutno nema važeću ekološku dozvolu, ali zadržava koncesiju koja traje dvije decenije od prvog ugovora.

Mještani se pozivaju i na iskustvo sa obližnjom malom hidroelektranom „Glavica“, izgrađenom na Plivi poslije protesta iz 2018. godine, kada su stanovnici Sarića fizički pokušavali da zaustave mašine, upozoravajući na opasnost po most i kuće zbog produbljivanja riječnog korita. Elektrana je ipak završena 2019. godine i od tada radi, pa su protivnici „Jovića“ ovaj put odlučili da reaguju prije početka gradnje.

Miloš Mitrić, jedan od osnivača grupe „Čuvari Plive“, koji iz Beograda redovno dolazi u Šipovo, kaže da je najava nove hidroelektrane bila povod za ozbiljnije organizovanje mještana. „Kada smo vidjeli šta se dešava sa mogućom izgradnjom male hidroelektrane 'Jovići', odlučili smo da se uključimo i pokušamo to zaustaviti. Htjeli smo i kroz pozitivne akcije ljudima skrenuti pažnju na Plivu i pomoći da polako shvate šta zapravo ovdje imamo“, rekao je Mitrić.

Skupština opštine Šipovo je još 2022. godine usvojila zaključak prema kojem se budući projekti malih hidroelektrana i korišćenja voda ne mogu razmatrati bez posebne rasprave i odluke lokalne skupštine. U septembru 2024. godine Skupština je dala i negativno mišljenje na zahtjev za ekološku dozvolu za „Joviće“, čime je nastao raskorak između stava lokalne zajednice i činjenice da projekat na republičkom nivou i dalje prolazi kroz procedure.